Bebek Gelişimi ve Bakımı

Yenidoğan Sarılığı: Ne Zaman Normal, Ne Zaman Acil?

Yenidoğanlarda sarılık çok sık görülür ve çoğu kendiliğinden geçer. Ama bazı belirtiler beklemeden doktora gitmeyi gerektirir. Güneşe tutmanın neden tedavi olmadığını da anlatıyoruz.

  • 3 dk okuma
  • Son güncelleme:
  • 4 kaynak

Yenidoğan sarılığı, bebeğin cildinin ve gözlerinin beyaz kısmının sararmasıdır ve ilk haftalarda çok sık görülür. Sarı rengi veren madde bilirubindir; kırmızı kan hücreleri yenilenirken ortaya çıkar ve normalde karaciğer tarafından işlenip dışkıyla atılır. Yenidoğanın karaciğeri bu işi yapmayı henüz öğrenmekte olduğu için bilirubin kısa bir süre kanda birikebilir. Bu tür sarılık genellikle doğumdan iki üç gün sonra belirginleşir ve birkaç gün ile iki hafta içinde kendiliğinden azalır. Anne sütü alan bebeklerde biraz daha uzun sürebilir. Yine de her sarılık izlenmelidir.

Yenidoğan bebek, annesinin kucağında aydınlık bir odada uyuyor.

Nasıl fark edilir?

Sarılık genellikle önce yüzde başlar, sonra göğse, karna ve ağırlaştıkça kollara ve bacaklara doğru yayılır. Bebeğini gün ışığında, cam kenarında değil aydınlık bir odada incele. Burnunun ucuna ya da alnına parmağınla hafifçe bastırıp çektiğinde cilt beyaz yerine sarı görünüyorsa sarılık olabilir. Koyu tenli bebeklerde sarılığı cilde bakarak görmek zordur; gözlerin beyaz kısmına, diş etlerine, avuç içlerine ve ayak tabanlarına bakmak daha yol göstericidir. Bebeğinin bezine de dikkat et: idrarın açık renkli, dışkının sarı ya da yeşilimsi olması beklenir.

Neden izlenmesi önemli?

Sarılıkların büyük çoğunluğu zararsızdır. Ancak bilirubin çok yüksek düzeylere çıkarsa, nadiren de olsa bebeğin beynine zarar verebilir. Bu yüzden hastanede ve taburcu olduktan sonraki kontrollerde sarılık değerlendirilir. Bilirubin düzeyi alından ya da göğüsten ölçüm yapan bir cihazla ya da kan testiyle ölçülebilir. Düzey yüksekse, genellikle hastanede özel mavi ışık altında uygulanan ışık tedavisi bilirubinin atılmasını sağlar; bu tedavi güvenlidir ve çoğu zaman birkaç gün içinde sonuç verir. Kontrol randevularını aksatmamak bu yüzden çok önemlidir.

Bir ebe, ebeveynlerle bebeğin kontrol randevusunu konuşuyor.

Sarılığı olan bebeğin bakımı

Sık beslenme, bilirubinin dışkıyla atılmasına yardım eder. Anne sütü alan bir bebek ilk haftalarda genellikle günde 8–12 kez emer; çok uykuluysa ve beslenme aralıkları uzuyorsa ne yapman gerektiğini doktoruna sor. Bebeğe su, şekerli su ya da bitki çayı verme; bunlar sarılığı geçirmez ve süt alımını azaltabilir. Emzirmede zorlanıyorsan bir emzirme danışmanından ya da ebenden destek iste. Doktorun bir kontrol ya da tekrar ölçüm önerdiyse, bebeğin iyi görünse bile o randevuya mutlaka git.

Güneşe tutmak bir tedavi değil

Sarılıklı bebeği pencere önünde ya da balkonda güneşe tutmak yaygın bir inanıştır, ama güvenli ve güvenilir bir tedavi değildir. Güneş ışığının etkisi tahmin edilemez, gerekli düzeyde ve kontrollü değildir; buna karşılık bebeğin hassas cildi kolayca yanabilir, üşüyebilir ya da aşırı ısınabilir. Hastanedeki ışık tedavisi, özel dalga boyunda ve ölçülü dozda verilen, sürekli izlenen bir tedavidir. Sarı örtü, bitkisel karışımlar ya da başka geleneksel yöntemler de sarılığı geçirmez. En önemlisi, bu tür denemeler gerçek bir tedaviyi geciktirmemelidir.

Anne, perdenin gölgesinde oturup bebeğini kucağında tutuyor.

Ne zaman beklemeden doktora başvurmalı?

Sarılık doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde başladıysa hemen doktora başvur. Bebeğin çok sarıysa, sarılık kollara ve bacaklara, avuç içlerine ya da ayak tabanlarına yayıldıysa, uyandırmakta zorlanıyorsan, iyi emmiyorsa ya da beslenmeyi reddediyorsa aynı gün değerlendirilmelidir. Dışkının soluk, beyaz ya da kireç renginde olması ya da idrarın koyu sarı olması karaciğer veya safra yollarıyla ilgili bir sorunun işareti olabilir; bunu hemen doktoruna göster. İki haftadan uzun süren sarılık, prematüre bebeklerde üç haftadan uzun süren sarılık da kontrol gerektirir. Tiz sesle ağlama, gevşeklik, sırtını geriye yayıp kasılma ya da tepkisizlik varsa 112'yi ara.

Kaynaklar (4)

  1. Jaundice in babies, NHS (İngiltere)
  2. Jaundice in newborn babies under 28 days (CG98), NICE · 2010
  3. Türk Pediatri Kurumu, Türk Pediatri Kurumu
  4. Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolleri, T.C. Sağlık Bakanlığı

Kaynakların son gözden geçirmesi: Ekim 2026. Yazı Minik Kalp için hazırlandı ve bu kurumların yayımladığı bilgilere dayanır.